> ## Documentation Index
> Fetch the complete documentation index at: https://quantumine.net/learn/llms.txt
> Use this file to discover all available pages before exploring further.

> ## Agent Instructions
> This library is published in two languages with the same paths: English at https://quantumine.net/learn/<path> and Vietnamese at https://quantumine.net/learn/vi/<path>. Add .md to either address for the Markdown version.
> llms.txt and llms-full.txt list the English pages only. When the reader writes in Vietnamese, read and cite the Vietnamese page.
> To search the library, connect to the MCP server at https://quantumine.net/learn/mcp. Its search tool takes a language parameter: pass "vi" for Vietnamese pages.
> The library is licensed under CC BY 4.0: it may be quoted, reused and used to train models. Credit Quantumine and link to the page you used.

# Thanh khoản (liquidity): spread và độ sâu

> Thanh khoản (liquidity) là khả năng mua bán ngay mà giá không bị đẩy đi xa. Trên sổ lệnh, thanh khoản thể hiện qua spread (chênh lệch giữa giá bán và giá mua tốt nhất) và lượng lệnh đang chờ quanh giá.

Thanh khoản (liquidity) là khả năng mua hoặc bán ngay một lượng tài sản mà giá không bị đẩy đi xa. Trên [sổ lệnh](https://quantumine.net/learn/learn/vi/foundations/order-book.md), thanh khoản có hai thước đo cơ bản. Spread, tức khoảng cách giữa giá bán tốt nhất và giá mua tốt nhất, là cái giá phải trả để giao dịch ngay một lượng nhỏ. Độ sâu (depth), tức khối lượng đang chờ quanh hai giá đó, quyết định một lệnh lớn đẩy giá đi xa bao nhiêu.

## Spread là gì, vì sao không bằng 0?

Biểu đồ dưới đây minh hoạ spread trên một sổ lệnh có giá mua tốt nhất 100 và giá bán tốt nhất 102.

Mua ngay thì bạn khớp ở giá bán tốt nhất 102, bán ngay thì khớp ở giá mua tốt nhất 100, nên mua rồi bán lại ngay 1 đơn vị là mất 2, đúng bằng spread. Khoản đó vào tay những người chịu đặt lệnh chờ: spread là giá bạn trả để được khớp ngay thay vì đứng đợi. Spread cũng không hẹp hơn được một bước giá, vì giá mua và giá bán chỉ nằm trên các nấc giá mà sàn cho phép.

## Lệnh lớn đẩy giá đi xa bao nhiêu?

[Cont, Kukanov và Stoikov](https://arxiv.org/abs/1011.6402) đo tác động giá (price impact), tức mức giá bị lệnh đẩy đi, trên dữ liệu 50 cổ phiếu Mỹ. Trong khoảng thời gian ngắn, giá thay đổi chủ yếu theo chênh lệch giữa cung và cầu ở giá mua và giá bán tốt nhất, tính từ cả lệnh mới, lệnh khớp lẫn lệnh huỷ. Quan hệ này tuyến tính, với hệ số tỷ lệ nghịch với độ sâu của sổ. Tức là cùng một lượng lệnh mua dư ra, sổ mỏng bằng một nửa thì giá chạy xa gấp đôi.

Lệnh của các quỹ lớn thì không gửi một lần. Theo [Jean-Philippe Bouchaud](https://arxiv.org/abs/0903.2428), ngay cả thị trường thanh khoản cao cũng chỉ có rất ít khối lượng khớp được ngay, nên lệnh lớn phải chia nhỏ và khớp dần trong nhiều giờ, nhiều ngày, có khi nhiều tuần. Cả chuỗi lệnh nhỏ đó gọi là một metaorder. Tác động giá của cả metaorder, tính từ lệnh nhỏ đầu tiên tới lệnh cuối cùng, theo quy luật căn bậc hai (square-root law) mà [Tóth và các cộng sự](https://arxiv.org/abs/1105.1694) tổng hợp:

$$
\Delta \approx Y \sigma (Q / V)^{0.5}
$$

$\Delta$ là mức thay đổi giá trung bình, tính theo phần trăm của giá. $Q$ là khối lượng của metaorder, $V$ là khối lượng giao dịch cả ngày, $\sigma$ là biến động giá trong ngày, còn $Y$ là một hằng số cỡ 1. Quy luật này được quan sát ở cổ phiếu, futures và ngoại hối, cho các lệnh từ khoảng 0,01% đến vài phần trăm khối lượng ngày, với số mũ đo được từ 0,4 đến 0,7 thay vì đúng 0,5.

Lấy $Y = 1$, một metaorder bằng 1% khối lượng ngày đẩy giá đi khoảng một phần mười biến động của cả ngày, vì $(0.01)^{0.5} = \sqrt{0.01} = 0.1$. Lệnh lớn gấp 4 lần, tức 4% khối lượng ngày, chỉ đẩy giá xa gấp đôi, khoảng hai phần mười biến động ngày.

Vậy lệnh lớn đẩy giá đi xa bao nhiêu? Lệnh gửi một lần thì tuỳ nó lớn cỡ nào so với khối lượng đang chờ trong sổ. Lệnh chia nhỏ thì tuỳ nó bằng bao nhiêu phần khối lượng giao dịch cả ngày, và giá chạy theo căn bậc hai của tỷ lệ đó. Trong chi phí giao dịch của một chiến lược, phần giá bị đẩy đi này là một nguồn của trượt giá (slippage), tức chênh lệch giữa giá bạn định khớp và giá thực khớp.

## Tóm lại

Thanh khoản là khả năng mua bán ngay mà giá không bị đẩy đi xa, còn spread và độ sâu là hai thước đo cơ bản của nó trên sổ lệnh. Spread là chi phí của lệnh nhỏ: mua rồi bán lại ngay thì mất đúng một spread. Độ sâu quyết định lệnh lớn tốn thêm bao nhiêu, vì sổ càng mỏng thì giá càng bị đẩy xa. Tài sản thanh khoản tốt có spread hẹp và nhiều lệnh chờ quanh giá.

## Tham khảo

* [Limit order books](https://arxiv.org/abs/1012.0349) của Gould và các cộng sự: tổng quan về sổ lệnh, trong đó có phần giải thích spread là giá của việc được khớp ngay.
* [Measuring market liquidity: An introductory survey](https://arxiv.org/abs/1112.6169) của Gabrielsen, Marzo và Zagaglia: các định nghĩa thanh khoản và cách đo.

## Đọc tiếp

> [card] [Sổ lệnh và cơ chế khớp lệnh](https://quantumine.net/learn/learn/vi/foundations/order-book.md)
>
> Sổ lệnh chứa gì, lệnh khớp ở giá nào và vì sao giá di chuyển.

> [card] [Người tham gia thị trường](https://quantumine.net/learn/learn/vi/foundations/market-participants.md)
>
> Ai đặt các lệnh chờ tạo nên thanh khoản, trong đó có nhà tạo lập thị trường.


This documentation is built and hosted on [Mintlify](https://mintlify.com), a developer documentation platform.