Sổ lệnh chứa gì?
Sơ đồ dưới đây vẽ một sổ lệnh với số giả định, theo hình minh hoạ của Gould và các cộng sự. Mỗi ô là một lệnh đang chờ và con số trong ô là khối lượng của lệnh đó. Lệnh mua chờ ở phía dưới trục giá, lệnh bán chờ ở phía trên, và ở mỗi mức giá, ô sát trục là lệnh đến trước. Sơ đồ ghi sẵn năm thứ cần nhớ:- Giá mua tốt nhất (bid) là giá cao nhất đang có người chờ mua, ở đây là 100.
- Giá bán tốt nhất (ask) là giá thấp nhất đang có người chờ bán, ở đây là 102.
- Spread là khoảng cách giữa hai giá đó: 102 − 100 = 2.
- Giá giữa (mid price) là trung bình của hai giá: (100 + 102) / 2 = 101.
- Bước giá (tick size) là mức thay đổi giá nhỏ nhất mà sàn cho phép, ở đây là 1.
Lệnh mới đến thì chờ hay khớp, và khớp ở giá nào?
Có hai loại lệnh cơ bản. Lệnh thị trường (market order) không đặt giá mà mua hoặc bán ngay ở giá tốt nhất đang có. Lệnh giới hạn (limit order) là lệnh mua với giá không cao hơn, hoặc bán với giá không thấp hơn mức bạn đặt. Sàn xử lý hai loại lệnh theo hai nhánh: Lệnh chờ tốt nhất là lệnh có giá tốt nhất ở phía đối diện, cùng giá thì là lệnh đến trước. Lệnh giới hạn mua chạm giá khi mức đặt không thấp hơn giá bán tốt nhất, lệnh giới hạn bán thì khi mức đặt không cao hơn giá mua tốt nhất. Gửi ba lệnh mua vào sổ lệnh ở sơ đồ đầu bài, mỗi lệnh bắt đầu từ sổ ban đầu, sẽ ra ba kết quả:
Quy tắc chọn lệnh chờ để khớp gọi là ưu tiên giá rồi tới thời gian (price-time priority), và phần lớn các sàn khớp lệnh liên tục theo cách này. Trong biểu phí của sàn, lệnh chủ động là taker và lệnh thụ động là maker, mỗi vai trò chịu một mức phí riêng.
Vì sao giá di chuyển?
Chữ “giá” trên màn hình gồm ba con số khác nhau: giá mua tốt nhất, giá bán tốt nhất và giá khớp gần nhất (last price), tức giá của giao dịch vừa xảy ra. Mô phỏng dưới đây cho lệnh đến ngẫu nhiên vào một sổ lệnh. Bên trái là giá mua tốt nhất và giá bán tốt nhất theo thời gian, vẽ trên nền khối lượng đang chờ ở từng mức giá. Bên phải là sổ lệnh tại thời điểm hiện tại, với cột Tổng cộng dồn khối lượng từ mức giá tốt nhất ra xa. Lấy lại sổ lệnh ở sơ đồ mục đầu tiên, với giá mua tốt nhất 100 và giá bán tốt nhất 102. Hai giá này chỉ thay đổi theo ba cách:- Lệnh chủ động lấy hết mức giá tốt nhất. Lệnh thị trường mua 5 lấy hết 4 đơn vị đang chờ bán ở giá 102 và 1 đơn vị ở giá 103, nên giá bán tốt nhất lên 103.
- Lệnh thụ động đặt vào giữa spread. Lệnh giới hạn mua 2 ở giá 101 không khớp với ai, nhưng trả giá cao hơn mọi lệnh mua đang chờ nên giá mua tốt nhất lên 101.
- Lệnh ở mức giá tốt nhất bị huỷ. Nếu hai lệnh mua ở giá 100 đều bị huỷ thì giá mua tốt nhất xuống 99.
Tham khảo
- Statistical theory of the continuous double auction của Smith, Farmer và các cộng sự: mô hình sổ lệnh với dòng lệnh ngẫu nhiên, là ý tưởng mà mô phỏng trong bài dựa vào.
- Exchange Matching Engine của Coinbase: tài liệu của một sàn về ưu tiên giá, thời gian và giá khớp.
- What are maker and taker fees? của Binance.US: maker, taker và phí khi một lệnh chỉ khớp một phần.
Đọc tiếp
Sàn giao dịch và thị trường OTC
Thị trường nào khớp lệnh qua sổ lệnh trên sàn, thị trường nào giao dịch qua dealer.
Người tham gia thị trường
Ai đứng sau các lệnh đang chờ trong sổ ở từng thị trường.